مدل‌های I، T و X در مهارت‌های مدیریت پروژه

به عنوان یک مدیر پروژه، مهارت‌های شما باید در قالب چه شکلی مدل شوند؟ آیا باید از خبرگی عمیق در یک حوزه برخوردار باشید؟ یا باید از همه چیز قدری باخبر باشید و بدانید؟

ایده مدل‌سازی ترکیب مهارت‌ها از کارهای شرکت مشاوره IDEO نشات می‌گیرد. تیم براون مدیرعامل این شرکت، سازمان خود را گردآگرد افراد با ترکیب مهارتی T شکل (افرادی با خبرگی در یک زمینه و دانش اندک در موضوعات مرتبط) سازماندهی کرده بود.

حوزه دانشی و مهارتی عمیق را می‌توان به عنوان بخش عمودی یا تنه ضخیم T در نظر گرفت و حوزه‌های دانشی گسترده و در عین‌حال کم عمق به کمک خط نازک افقی روی بدنه قابل تصویر خواهد بود.

اما توجه داشته باشید که ترکیب مهارتی افراد ضرورتا از این الگو پیروی نمی‌کند. در مواردی افراد صرفا در یک موضوع دانش و مهارت عمیق دارند و در سایر زمینه‌ها تقریبا هیچ نمی‌دانند.

یک جوشکار دریای عمیق را در نظر بگیرید. وی‌ به طور طبیعی اطلاعات بسیار زیادی در مورد جوشکاری زیر آب دارد، اما احتمالا در مورد بازاریابی، فروش و عملیات اطلاعاتی نداشته باشد.

این گروه از افراد را می‌توان به صورت I مدل کرد (I شکل).

در نقطه مقابل این گروه، افراد با مهارت‌های خطی یا Dash شکل هستند، که دارای گستره وسیعی از دانش و تجربه در زمینه‌های مختلف، اما با عمق و خبرگی بسیار اندک می‌باشند.

گروه دیگری نیز وجود دارند که از آنها تحت عنوان X شکل یاد می‌شوند.

ترکیب مهارت‌های اجرایی/مدیریتی را می‌توان در این قالب مدل کرد و معمولا مدیران ارشد را می‌توان جزیی از این گروه دانست.

افراد دارای ترکیب مهارت‌های X شکل، تخصص عمیقی در زمینه اصلی و نیز مهارت‌های رهبری هستند و در عین‌حال در این دو زمینه از اعتبار فردی هم برخوردار هستند. آنها دارای توان تنظیم و اجرای استراتژی هستند و در عین حال به جای انجام کارها، بر مدیریت، رهبری و نمایندگی سازمان تمرکز دارند.

پرسشی که در اینجا مطرح می‌شود این است که: ترکیب مهارت‌های مدیریت پروژه در چارچوب چه شکلی تصویر می‌شوند؟

در صورت بررسی مدیران پروژه موفقیت و ترکیب مهارت‌هایشان، به طور معمول با دو موضوع مشترک مواجه خواهید شد:

• برخورداری از درک و شناخت عمیق نسبت به زمینه اصلی که مدیریت می‌کنند (همانند صنعت ساخت یا توسعه نرم‌افزار)
• برخورداری از توانایی رهبری تیم‌ها، واگذاری فعالیت‌ها و ایجاد انگیزه در ایشان

به بیان دیگر می‌توان ترکیب مهارت‌های مدیریت پروژه را X شکل مدل کرد.

مدیران پروژه توانمند به طور معمول دارای تجربه قابل اتکا در زمینه تحت مدیریت خود هستند. به عنوان مثال یک مدیر پروژه توسعه نرم‌افزار، به‌طور معمول دارای پیشینه برنامه‌نویسی است. این تجربه به وی کمک خواهد کرد تا مسایل و پیچیدگی‌های محتمل در طول یک پروژه را شناخته و درک کند که نتیجه آن تنظیم پیش‌بینی‌ها و برنامه‌های دقیق‌تر خواهد بود.

در عین‌حال مدیر پروژه دارای بینش استراتژیک، مهارت ارتباطی و توان مدیریت افراد است. آنها می‌دانند چگونه در افراد انگیزه ایجاد کنند. آنها همچنین می‌توانند اهداف پروژه را در چارچوب راهبردهای سازمان متعادل کنند.

ایجاد این خبرگی متقاطع و همزمان، می‌تواند بسیار دشوار باشد. اما چندان هم نگران نباشید در راهنماها و چارچوب‌های شایستگی‌های مدیریت پروژه معمولا راهنمایی‌های در این زمینه ارایه شده‌است که می‌تواند موثر باشد.