چه‌ها گه نگفته است! و پیشنهاد یک کتاب

در جلسه‌ای قرار بود برای انجام کار مهمی فرد مسئولی انتخاب شود. چند نفری هم کاندیدا بودند.

یکی از ارشدترین افراد حاضر در جلسه پیشنهاد داد آقای «الف» برای این کار انتخاب شود. موافقان و مخالفان شروع به اعلام موضع کردند، برخی منطقی، برخی غیر منطقی، برخی با آرامش و برخی تند و آتشین.

یکی از مخالفان برای اثبات درستی مدعا و نظر خود تلاش و تاکید بسیار داشت و در نهایت از این گزاره استفاده کرد:

«آقای الف در جلسه‌های مختلف در مورد نظرات همان مدیر ارشدی که وی را پیشنهاد کرده بود، مطالب زیادی را در مخالفت بیان کرده و حتی از وی بدگویی هم کرده‌است».

مدیر ارشد که تا این لحظه تقریبا ساکت بود و در اثبات تناسب پیشنهاد خود چیزی نگفته بود،‌ گفت:

«می‌دانم! و خیلی بیشتر هم می‌دانم»

حاضران ساکت شدند و آن مدیر ارشد در ادامه گفت در حال حاضر هدف ما انتخاب فردی مناسب برای آن ماموریت است و نه بررسی این‌که وی درباره من چه گفته یا چه نگفته‌است.

هر بار این نوع نگاه را به‌خاطر می‌آورم، با تردید عمیقی مواجه می‌شود که چقدر می‌توانم علایق، ترجیحات و اولویت‌های شخصی خودم را از ماموریت‌های حرفه‌ای جدا کنم؟

آیا می‌توانم نسبت به کسی که مرا دوست ندارد یا بدتر از آن، از من تنفر دارد، رفتاری حرفه‌ای داشته باشم؟

آدام گرانت در کتاب «دوباره فکر کن» بر این نکنه تاکید دارد که پیش از بررسی افراد برای مناصب سیاسی از منظر، نگاه و خط‌مشی سیاسی آنها، توان مدیریتی و رهبری آنها را ارزیابی کنید. این اولویت‌دهی باعث می‌شود که خود را از ویژگی‌های مثبت افراد، تنها به دلیل عدم هم‌سویی دیدگاه‌شان با دیدگاه‌های خود، محروم نکنیم.

تا یادم نرفته قویا پیشنهاد می‌کنم که کتاب «دوباره فکر کن» اثر «آدام گرانت» را که توسط نشر نویس منتشر شده، مطالعه کنید.

حرف‌های سیخ و میخ‌دار!

بچه که بودم در گفتگو و کلنجار با دیگران گاهی از واژگان یا عباراتی استفاده می‌کردم که طرف مقابل از شنیدن آنها می‌رنجید، یا عصبانی می‌شد و از کوره در می‌رفت.

استفاده از این واژگان معمولا سرمنشا بروز اختلاف و تعارض بود و به هیچ وجه سازنده نبودند و از دل آنها گفتگوی سازنده شکل نمی‌گیرفت.

هر وقت که مامانم شاهد این تیپ گفتگوها بود، بلافاصله پس از شندین این دست عبارت‌ها، سریع تذکر می‌داد و می‌گفت: «حرف سیخ و میخ‌دار ممنوع»!

پس از آن روزها و در تعامل‌های روزمره، شخصی، یا حرفه‌ای گاهی سراغ واژگان و عبارت‌های «سیخ و میخ‌دار» رفته‌ام که تقریبا همیشه و همیشه نیز بی‌نتیجه بوده‌است.

مدتی است تلاش می‌کنم در تعامل‌هایم کم‌تر از این دست واژه‌ها استفاده کنم و هر وقت هم که طرف مقابل به سراغ آنها می‌رود، اگر فضا اجازه دهد، این آموزه دوره کودکی را تعریف می‌کنم و معمولا هم جواب می‌دهد و فضا تلطیف شده و گفتگو سازنده‌تر می‌شود.

بیایید قرار بگذاریم که در گفتگوها کم‌تر از «حرف‌های سیخ و میخ‌دار» استفاده کنیم!

تله راه‌کار / راه‌حل

دوستی برای مشورتم دعوتم کرده بود. بعد از گپ و گفت اولیه، گفت که می‌خواهم در سازمانم PMO سازماندهی کنم، می‌توانم روی هم‌فکری تو حساب کنم؟ از کجا شروع کنم و چطور ادامه بدهم؟

پرسیدم چرا PMO؟

جواب داد برای بهبود در مدیریت پروژه‌های شرکت.

پرسیدم چطور به این جمع‌بندی رسیدی؟

گفت پروژه‌ها خوب پیش نمی‌روند و PMO راهکاری است که می‌تواند کمک کند و شیوه‌ای موفق (Best Practice) محسوب می‌شود، مگر تو نمی‌دانی؟

گفتم می‌دانم Best Practice است و پرسیدم از چه جنبه‌ای خوب پیش نمی‌رود و چرا خوب پیش نمی‌رود؟

و این گفتگو ادامع پیدا کرد تا در نهایت به این جمع‌بندی رسیدیم که نیاز روشن و شفافی تعریف نشده که راه‌کاری متناسب با آن جستجو شود و با این احتمال جدی مواجه هستیم که PMO چاره کار نباشد!

تقریبا در تمامی موارد تغییرات با این دام و تله مواجه هستیم که راه‌کار جایگزین نیاز شود یا به بیان دیگر پیش از شناسایی نیاز ریشه‌ای در دام انتخاب راهکار بیفتیم! که نتیجه آن ناکارآمدی راه‌کارهاست، نه به این دلیل که ناکارآمد هستند، بلکه به این دلیل که فرآیند کارآمد شناسایی، ارزیابی و اعتبارسنجی نیازها پیش از انتخاب راه‌کار طی نشده است و تنها بر انتخاب راه‌کار برای پاسخ به نیازی مبهم تاکید شده‌است.